2024 жылғы 18 сәуір – Қазақстан Республикасы Презідентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясында ІТ-сала мен мемлекеттік сектор үшін маңызды оқиға өтті. Жүйелік интеграция және зияткерлік шешімдерді әзірлеу саласындағы танылған көшбасшы "Cөфтіүм" компаниясы бірегей Цифрлық аналитикалық орталықтың тұсаукесерін өткізді. Аталған жоба мемлекеттік аппараттың тиімділігін арттыруға және шешім қабылдау үдерістерін цифрландыруға бағытталған заманауи технологияларды енгізу жөніндегі ауқымды бастама аясында жүзеге асырылды.
Тұсаукесерге елдің цифрлық күн тәртібін айқындайтын негізгі тұлғалар – Қазақстан Республикасының Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің өкілдері, Мемлекеттік басқару академиясының басшылығы, жетекші салалық сарапшылар мен "Cөфтіүм" компаниясының жетекші әзірлеушілері қатысты.
Орталықты құрудың негізгі мақсаты – деректерді нақты басқарушылық стратегияларға айналдыратын бірыңғай экожүйені қалыптастыру. Жоба "Cөфтіүм" компаниясының мемлекеттік үдерістерге зияткерлік деректерді талдау жүйелерін енгізуге бағытталған ұзақ мерзімді стратегиясының өзегіне айналды.
Назардың басты нысаны "Cөфтіүм" мамандары әзірлеген инновациялық InsightGov платформасы болды. Бұл – Data Science және жасанды интеллект саласындағы озық жетістіктерді біріктіретін кешенді шешім. Платформа мемлекеттік басқарудың нақты міндеттерін шешуге арналған бірнеше функционалдық модульден тұрады:
Технологиялық шешімдердің ішкі қыр-сырына тоқталған компанияның техникалық даму жөніндегі директоры Адлер Имансаров платформаның функционалдық артықшылықтарын былайша жіліктеп берді:
"Біз ұсынып отырған жүйенің ең басты құндылығы – оның кешенділігінде. Біріншіден, автоматтандырылған деректерді жинау және құрылымдау модулі арқылы жүздеген әртүрлі дереккөзден ақпаратты нақты уақыт режимінде біріктіріп, шашыраңқы жатқан деректерді терең талдауға жарамды форматқа келтіреміз. Екіншіден, Machine Learning негізіндегі зияткерлік аналитиканы қолдану арқылы дәстүрлі әдістермен көру мүмкін емес әлеуметтік-экономикалық үдерістердегі жасырын заңдылықтарды анықтаймыз.
Сонымен қатар, платформаның болжамдық модельдеу құралдары мемлекеттік органдарға тек салдармен күресетін "реактивті" басқарудан, алдын ала есептелген "проактивті" жоспарлауға көшуге толық жағдай жасайды. Ал ведомствоаралық өзара іс-қимылдың бірыңғай ортасы мемлекеттік құрылымдар арасында аналитикалық материалдарды жедел алмасуға арналған қорғалған кеңістік қалыптастырып, бюрократиялық кідірістер мен функциялардың қайталануын біржола болдырмайды".
InsightGov платформасын әзірлеу барысында мемлекеттік органдардың ерекшеліктері ескерілді, мұнда шешім қабылдауда ашықтық, есептілік және жеделдік негізгі басымдықтар болып табылады.
Сарапшылар мен басшылықтың бағалауы
Ашылу салтанатында салалық ведомство басшысы мұндай цифрлық шешімдерді енгізу мемлекеттік қызметшілердің жұмыс мәдениетін түбегейлі өзгертетінін атап өтті. Енді басты назар аналитиканың дәлдігі мен ақпаратты өңдеу жылдамдығына аударылады, бұл "адам факторына" байланысты тәуекелдерді барынша азайтады.
Мемлекеттік басқару академиясының ректоры жобаның білім беру қырына ерекше тоқталды:
"Cөфтіүм" компаниясының жобасы жаңа буындағы мемлекеттік менеджерлерді даярлаудың технологиялық іргетасына айналады. Аналитикалық орталық біздің тыңдаушыларымызға – болашақ және қазіргі басшыларға – мемлекеттік басқарудың нақты секторында қолданылып жүрген цифрлық құралдарды тәжірибе жүзінде меңгеруге мүмкіндік береді".
"Cөфтіүм" компаниясы Директорлар кеңесінің төрағасы өз баяндамасында Цифрлық аналитикалық орталықтың іске қосылуы жекелеген жоба ғана емес, компания дамуының заңды әрі қажетті кезеңі екенін атап өтті. Бұл қадам жиналған технологиялық әлеуеттің жекеменшік сектордан жалпыұлттық басқару саласына өтуін білдіреді.
Мемлекеттік басқару деңгейіне дейін "Cөфтіүм" әзірлемелері күрделі нарықтық жағдайда көпжылдық сынақтан өтті. Компанияның бағдарламалық шешімдері өнеркәсіптік өндірісте және ірі корпоративтік секторда өзінің жоғары тиімділігі мен сенімділігін дәлелдеді. Осы негіз мемлекеттік аппараттың ерекшеліктеріне сай терең аналитикалық құралдарды бейімдеуге мүмкіндік берді.
Компанияның ішкі стратегиялық басымдықтарына тоқтала келе, басшылық ұсынылып отырған технологиялардың философиялық мәніне де ерекше назар аударды. Журналистермен болған әңгіме барысында "Cөфтіүм" стратегиясының өзегі мемлекеттік аппараттың жұмысын түбегейлі өзгертетін үш негізгі қағидатқа негізделгені айтылды:
"Біздің пайымымызша, қазіргі мемлекеттік басқару жүйесі үш басты сұраққа жауап беруі тиіс. Бірінші кезекте – бұл жылдамдық. Жаһандық экономиканың қарқынды құбылуы жағдайында уақыт ең шешуші ресурсқа айналды, сондықтан біздің жүйелер деректерді жинаудан бастап, түпкілікті шешім қабылдауға дейінгі циклді барынша қысқартуға арналған. Келесі кезекте – дәлдік мәселесі тұр. Зияткерлік талдау мен машиналық оқытуды қолдану арқылы біз адами фактордан немесе ақпараттың толық еместігінен туындайтын қателіктердің ықтималдығын нөлге жақындатамыз. Соңғы, бірақ маңызы жағынан кем емес қағидат – ашықтық. InsightGov платформасы талдаудың әрбір кезеңінің қадағалануын қамтамасыз ете отырып, мемлекеттік жоспарлау үдерісін қоғам мен билік үшін түсінікті әрі ғылыми тұрғыдан негізделген етеді".
Компания басшылығының айтуынша, "Cөфтіүм" әзірлемелері жергілікті ІТ-өнім шеңберінен шығып, Қазақстандағы мемлекеттік басқаруды цифрлық трансформациялаудың ажырамас бөлігіне айналуда. Бұл тек бағдарламалық қамтамасыз етуді енгізумен шектелмей, толыққанды цифрлық орта қалыптастыруды көздейді.
"Біз тек бағдарламалық код енгізіп қана қоймаймыз, мемлекетті деректер тілінде сөйлететін зияткерлік орта құрамыз", – деп түйіндеді Директорлар кеңесінің төрағасы. Осылайша, жоба отандық ІТ-әзірлеушілердің жалпыұлттық міндеттерді іске асыруда мемлекеттің стратегиялық серіктесі бола алатынын көрсететін айқын үлгі ретінде бағаланды.
Тұсаукесер қорытындысы бойынша "Cөфтіүм" компаниясы мен Мемлекеттік басқару академиясы арасында ұзақ мерзімді ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды. Келісім аясында кадрлық әлеуетті институционалдық тұрғыдан нығайтуға ерекше көңіл бөлінеді. Тараптар мемлекеттік қызметшілердің аналитикалық құзыреттерін жедел дамытуға, Big Data массивтерімен және күрделі зияткерлік аналитика құралдарымен жұмыс істеудің қолданбалы дағдыларын қалыптастыруға басымдық бермек.
Жобаның технологиялық контуры кезең-кезеңімен кеңейтуді көздейді: InsightGov платформасы негізінде орталықтың функционалдық архитектурасын едәуір арттыратын жаңа цифрлық модульдерді енгізу жоспарланған. Сонымен қатар, серіктестік ғылыми-практикалық базаны қалыптастыруға берік негіз қалайды. Бұл мемлекеттік басқарудың тиімділігін верификацияланатын цифрлық метрикалар мен заманауи деректерді талдау әдістерін қолдана отырып объективті бағалауға бағытталған бірлескен терең зерттеулерді жүргізуді қамтиды.
Болашаққа арналған инфрақұрылым
Құрылған орталық инфрақұрылымы – бұл жай ғана серверлік қуаттар мен бағдарламалық қамтамасыз ету емес. Бұл – елдің стратегиялық бастамалары бойынша бірлесіп жұмыс істеу үшін сарапшыларды, зерттеушілер мен практиктерді біріктіретін коллаборациялық алаң.
Аталған жоба мемлекеттік сектор мен отандық ІТ-әзірлеушілер арасындағы табысты синергиялық серіктестіктің жарқын үлгісі болып табылады және қазақстандық технологиялардың ұлттық ауқымдағы міндеттерді шешудегі жоғары әлеуетін айқын көрсетеді.
Темиртай АКСАКОВ
